Ο Τζόκερ είναι ιδέα – Η εξέλιξη του πιο σκοτεινού κακού από το 1966 έως σήμερα
 |
Warner Bros/Dc Comics/Kobal/Shutterstock; Warner Bros/Moviestore/Shutterstock/people.com |
Ένας από τους πιο εμβληματικούς χαρακτήρες της pop κουλτούρας, ο Τζόκερ δεν έχει ένα origin story. Ίσως έχει, ίσως έχει πολλά. Ίσως υπάρχει ταυτόχρονα αλλά δεν επιτηδεύεται να εξηγηθεί. Κάθε εκδοχή του χαρακτηρίζεται από την ερμηνεία και τη φιλοσοφία του καθενός. Όσο για αλήθεια; Γελάει γελάει γελάει...
Η pop αθωότητα και το ευγένιο μουστάκι (Cesar Romero)
Ο πρώτος Τζόκερ που είδαμε στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο, στη σειρά του '60 με τον Adam West. Ο Cesar Romero ήταν ένας clownish εγκληματίας με μουστάκι κάτω από το λευκό makeup (το οποίο ο ίδιος αρνήθηκε να ξυρίσει!). Δεν προκαλούσε τρόμο, αλλά διασκέδαση. Ήταν ο Τζόκερ μιας εποχής όπου το «καλό» και το «κακό» είχαν σαφείς αποχρώσεις. Το γέλιο του ήταν cartoon, όχι εφιάλτης. Ήταν το ξεκίνημα – αθώο, αλλά ιστορικό.
Ο θεατρικός εγκληματίας (Jack Nicholson)
Στο "Batman" του Tim Burton (1989), ο Τζόκερ του Jack Nicholson ήταν το επόμενο στάδιο: ένας εγκληματίας με χαμόγελο, αλλά με πραγματικά αίματα στα χέρια του. Καθόλου αθώος. Φορούσε προσωπείο, αλλά πίσω του υπήρχε διαστροφή. Ήταν ο Τζόκερ που αγκάλιασε το στυλιζαρισμένο σκοτάδι της Gotham. Δεν ήταν απλώς villain, ήταν αρχιτέκτονας χάους με θεατρική επίγνωση. Ήταν ο πρώτος κινηματογραφικός Τζόκερ που μας τρόμαξε με γοητεία.
Ο Πρίγκιπας του Χάους (Heath Ledger)
Το 2008, ο Heath Ledger επανεφηύρε τον Τζόκερ στο "The Dark Knight" του Christopher Nolan. Ένας χαρακτήρας χωρίς παρελθόν, με ουλές και ιστορίες που αλλάζουν κάθε φορά. Δεν ήθελε χρήματα. Δεν ήθελε εξουσία. Ήθελε απλώς να δει τον κόσμο να καίγεται. Ήταν ο Τζόκερ της εποχής του τρόμου, της παράνοιας, της μετα-9/11 ανασφάλειας. Έγινε το απόλυτο αντίθετο του Μπάτμαν, όχι σαν εχθρός αλλά σαν αντανάκλαση. Και η ερμηνεία του Ledger έγραψε ιστορία. Όχι μόνο γιατί πέθανε νέος. Αλλά γιατί κανείς δεν είχε γελάσει έτσι πριν.
Ο Τζόκερ που έσπασε (Joaquin Phoenix)
Το "Joker" του Todd Phillips (2019) έκανε κάτι που κανένας δεν είχε τολμήσει: έδωσε στον Τζόκερ origin. Και αυτό δεν ήταν υπερβολικό. Ήταν ανθρώπινο. Ο Arthur Fleck, ένας άνθρωπος απομονωμένος, άρρωστος, κοινωνικά εγκαταλελειμμένος, έσπασε. Και έγινε κάτι άλλο. Ο Joaquin Phoenix έπλασε έναν Τζόκερ που σε έκανε να αναρωτηθείς: γεννιέσαι κακός ή σε κάνουν; Ήταν ένας καθρέφτης για όλους τους ανθρώπους που βρίσκονται στο περιθώριο – και ίσως δεν έπρεπε ποτέ να νιώσουμε άνετα βλέποντάς τον.
Ο Τζόκερ ως απειλή-σκιά (Barry Keoghan στο "The Batman")
Μπορεί να μην τον είδαμε καθαρά, αλλά τον νιώσαμε. Ο Barry Keoghan εμφανίστηκε μόλις για λίγα δευτερόλεπτα στο "The Batman" του Matt Reeves. Δεν χρειαζόταν περισσότερο. Η Gotham ήταν ήδη αρκετά σάπια για να γεννήσει έναν ακόμα Τζόκερ. Ίσως έναν πιο υπόγειο, λιγότερο θεατράλε, πιο αρρωστημένο. Μια υπόσχεση πως δεν έχουμε δει τίποτα ακόμα. Ίσως ούτε χρειάζεται. Μερικές φορές η απειλή είναι πιο ισχυρή από την παρουσία.
Ο animated Τζόκερ – η φωνή του τρόμου (Mark Hamill)
Ο Mark Hamill (ναι, ο Luke Skywalker) χάρισε τη φωνή του στον Τζόκερ για τη σειρά "Batman: The Animated Series" και τα Arkham games. Κι όμως, πολλοί fans θεωρούν αυτόν τον Τζόκερ τον απόλυτο. Σαδιστικός, παιχνιδιάρης, αστείος και απειλητικός – όλα ταυτόχρονα. Η φωνή του Hamill έχει αυτή τη ρωγμή ανάμεσα στο γέλιο και τον τρόμο. Είναι ο Τζόκερ που έκανε τα παιδιά να αγαπήσουν έναν εχθρό. Και τους μεγάλους να τον φοβούνται ακόμα και χωρίς εικόνα.
Ο Τζόκερ ως καθρέφτης
Ο Τζόκερ δεν είναι ένας χαρακτήρας. Είναι ιδέα. Είναι φόβος, παραλογισμός, γοητεία και χάος. Είναι ό,τι κρύβουμε κάτω από τη μάσκα του πολιτισμού. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει ένας μόνο Τζόκερ. Ο καθένας του είναι μια εποχή. Ένας καθρέφτης.
Και το πιο τρομακτικό; Δεν είναι ότι υπάρχει. Είναι ότι συνεχίζουμε να τον κοιτάμε. Και κάπου μέσα του, να αναγνωρίζουμε και κάτι από εμάς.
Το άρθρο αυτό γράφτηκε με αφορμή το εξαιρετικό κείμενο στο people.com